بايواستراتيگرافي و پالئواكولوژي سازند اسماري در ميدان نفتي اهواز
بايواستراتيگرافي و پالئواكولوژي سازند اسماري در ميدان نفتي اهواز
فرشته سجادی - نوشین مرادی
سازند آسماري با سن اليگوسن- ميوسن در ميدان نفتي اهواز در جنوب غرب ايران شامل عضو ماسه سنگي اهواز ميباشد. اين بخش از ماسه سنگ، آهك ، آهك ماسه اي ، آهك دولوميتي و مارن تشكيل شده است. در منطقه مورد مطالعه اين سازند به صورت دو تاقديس مجاور هم بصورت همشيب و با ناپيوستگي ليتولوژي در زير سازند تبخيري گچساران قرار گرفته است. سازند آسماري در شرق بصورت پيوسته و همشيب و در سمت غرب به صورت همشيب اما با ناپيوستگي ليتولوژي شيل هاي پابده را ميپوشاند . سازند آسماري به سه بخش زيرين، مياني و بالايي تقسيم شده است.
هدف از اين مطالعه بررسي بيواستراتيگرافي و پالئو اكولوژي سازند آسماري در ميدان نفتي اهواز بر اساس فرامينيفرها و ساير ميكروفسيل هاي همراه آن در 8 مقطع تحت الارضي شامل چاههاي شماره 8 ،11، 19 ، 20، 43 ، 45 ، 65 و 85 بوده است. كليه ميكروفسيل هاي فرامنيفر، جلبك و بريوزوا بر اساس مطالعه 2800 مقطع نازك از مغزه ها و 250 مقطع نازك از كنده هاي حفاري شناسايي و توصيف گرديدند. نمودارهاي فراواني و محدودة سني ميكروفسيل هاي 8 مقطع تحتالارضي مورد مطالعه تهيه شد كه نتايج حاصل از اين مطالعات منجر به شناسايي 45 جنس و 53 گونه از ميكروفسيل هاي فرامينيفر و غيرفرامينيفر گرديد.
سه زون زيستي و دو زير زون زيستي تجمعي بر اساس تقسيم بندي بيوستراتيگرافي ارائه شده توسط آدامز و بورژوا ( Adams & Bourgeois, 1967 ) به نامهاي
1) Borelis melo group, Meandropsina assemblage zone,
2) Miogypsinoides, Archaias, Valvulinid sp.1 assemblage zone
2-A) Elphidium sp. 14, Miogypsina assemblage subzone
2-B) Archaias asmaricus, Archaias hensoni assemblage subzone
3) Eulepidina, Nephrolepidina, Nummulites assemblage zone
و چهار زون زيستي بر اساس تقسيم بندي بيوستراتيگرافي ارائه شده توسط وايند ( Wynd, 1965 ) تحت نام هاي ذيل تشخيص داده شد.
56) Lepidocyclina, Operculina, Ditrupa zone
57) Nummulites intermedius vascus zone
58) Archaias operculiniformis zone
59) Austrotrillina howchini, Peneroplis evolutus zone
محيط رسوبي سازند آسماري دريايي كم عمق با شوري معمولي تا هيپرسالين, با عمق 40 تا 50 متر ) در منطقه نفوذ نور( با حرارت 18 تا 26 درجه سانتيگراد بوده است.
به منظور پي بردن به ارتباط و گسترش زونهاي زيستي سازند آسماري در ميدان نفتي اهواز، نمودارهاي تطابق چينه اي و تغييرات ضخامت سازند تهيه شد.
| مقدمه: |
|
ميدان نفتي اهواز در استان خوزستان و در جنوبغربي ايران واقع ميباشند. .اين ميدان تاقديسي بطول 67 و عرض 4 تا 6 كيلومتر مربع را شامل ميشود كه از شمال با ميدان رامين (ملاثاني)، از شرق با ميدان مارون، از جنوب با ميادين شادگان و منصوري و از غرب با ميادين آب تيمور و سوسنگرد مجاور است (شكل - 1). اين ميدان كه داراي روند شمال غربي - جنوب شرقي (به موازات رشته كوه زاگرس) ميباشد در افق آسماري بصورت دو تا قديس مجزا از هم (زين اسبي) در مي آيد. سازند آسماري در ميدان نفتي اهواز در جنوب فرو افتادگي دزفول شامل بخش ماسه سنگي اهوازميباشدكه دراين تحقيق مورد مطالعه قرار گرفته است |
| متن اصلي: |
|
پسروي دريا در زمان رسوبگذاري قاعده آسماري پايين، باعث ته نشست لايه هاي ضخيم ماسه سنگي با ميان لايه هايي از آهك ومارن ماسه اي شده است. زون ها زيستي در بخش آسماري پاييني در مقاطع تحت الارضي زون تجمعي زيستي شماره 3 آدامز و بورژوا (Adams & Bourgeois, 1967) تحت نام 3-) Eulepidina, Nephrolepidina, Nummulites assemblage zone مي باشد حداكثر ضخامت اين زون زيستي در مقطع تحت الارضي چاه 65 با ضخامت 189 متر و حداقل ضخامت، آن در مقطع تحت الارضي چاه 19 با ضخامت 131 متر مي باشد. اين زون زيستي در مقاطع تحت الارضي چاههاي 11و45 مشاهده نشده است. پيش روي دريا در آسماري مياني باعث رسوبگذاري آهك و ميان لايه هايي از ماسه و مارن در كل منطقه مورد مطالعه شده است. در اين حوضه كم عمق ميكروفسيل هاي بنتيك فراوان و متنوعي شناسايي شده كه معادل زون تجمعي زيستي 2 آدامز و بوروژا ( Adams & Bourgeois , 1967 ) و دو زير زون زيستي آن يعني 2-) Miogypsinoides, Archaias, Valvulinid sp.1 assemblage zone 2-A) Elphidium sp. 14, Miogypsina assemblage subzone 2-B) Archaias asmaricus, Archaias hensoni assemblage subzone ميباشد. حداكثر ضخامت آن در مقطع تحت الارضي چاه شماره 19 با ضخامت 171 متر و حداقل ضخامت آن در مقطع تحت الارضي چاه 85 با ضخامت 98 متر مي باشد. پس از ان در بخش اسماري بالايي رسوبگذاري آهك و آهك دولوميتي ادامه داشته و زون زيستي شماره 1 ادامز و بورژوا (Adams & Bourgoies, 1967) موسوم به 1-) Borelis melo group , Meandropsina assemblag zone شناسايي شد. حداكثر ضخامت زون زيستي فوق الذكر در مقطع تحت الارضي چاه شماره 8 با ضخامت 63 متر و حداقل ضخامت آن در مقطع تحت الارضي چاه شماره 20 با ضخامت 46 متر مي باشد. اين زون زيستي در مقطع چاه شماره 65 مشاهده نشده است. سپس با پسروي درياي كم عمق رسوبات تبخيري سازند گچساران در كل منطقه مورد مطالعه بصورت هم شيب بر روي نهشته هاي سازند آسماري ته نشين شده است به منظور تهيه نمودار تطابق زيست چينه اي و تهيه نمودار تغييرات ضخامت سازند آسماري در ميدان نفتي اهواز از ستون چينه شناسي سازندآسماري مربوط به 8 حلقه چاه استفاده شد (شكل - 2). فاصله حقيقي هر چاه با چاه مجاور بر اساس مختصات جغرافيايي هر يك از چاهها محاسبه گرديد و موقعيت قرارگيري هر يك از چاهها روي نمودار مشخص گرديد. پس از ان ليتولوژي و ضخامت ستون چينه اي سازند آسماري در هر يك از چاهها مشخص گرديد و سپس ستونهاي چينه اي مشابه بهم متصل گرديدند و زونهاي زيستي شناسايي شده بر اساس تقسيم بندي آدامزو بورژوا بين چاهها ترسيم شد. هدف از اين كار درك وضعيت گسترش زونهاي زيستي ، تغييرات آنها در زمان و مكان و همچنين بررسي ليتولوژي و شرايط حاكم بر حوضة رسوبي در ميدان مورد مطالعه بود. با توجه به خصوصيات پالئواكولوژيك ميكروفسيلهاي موجود در سازند آسماري محيط رسوبي اين سازند تعيين گرديد. |
| نتيجه گيري: |
|
در اين مطالعه سنگ شناسي, ديرينه شناسي, بيوستراتيگرافي, پالئواكولوژي و ارتباط مقاطع تحت الارضي, سازند آسماري در ميدان نفتي اهواز در جنوب فروافتادگي دزفول مورد بررسي قرار گرفته است. نتايج حاصل از اين مطالعه به شرح ذيل مي باشند.
1- بخش ماسه سنگي اهواز سازنداآسماري در ميدان نفتي اهواز از ماسه سنگ با ميان لايه هايي از آهك ،آهك ماسه اي ،آهك دولوميتي و مارن تشكيل شده است. در منطقه مورد مطالعه اين سازند به صورت دو تا قدبس مجاور هم در زير سازند تبخيري گچساران بصورت همشيب و با نا پيوستگي ليتولوژي قرار دارد. در شرق ميدان نفتي اهواز سازند آسماري بصورت پيوسته و همشيب روي شيل هاي پابده و به صورت نا پيوستگي ليتولوژي در سمت غرب حوضه قرار گرفته است 2- ميكروفسيل هاي شناسايي شده در سازند آسماري ميدان اهواز، شامل 45 جنس و53 گونه بوده كه از ميان آنها 36 جنس و43 گونه از فرامينيفراي بنتيك (Benthic) ،دو جنس و 6 گونه از فرامينيفراي پلانكتونيك (Planktonic) و 7 جنس و4 گونه از ميكروفسيل هاي غير فرامينيفراي بنتيك مي باشند 3 - زونهاي زيستي شناسايي شده در مقاطع تحت الارضي بر اساس تقسيم بندي بيوستراتيگرافي ارائه شده توسط (Adams & Bourgeois, 1967)شامل: 1) Borelis melo group, Meandropsina assemblage zone 2) Miogypsinoides, Archaias, Valvulinid sp. 1 assemblage zone 2A) Elphidium sp. 14, Miogypsina subzone 2-B) Archaias asmaricus, Archaias hensoni subzone 3) Eulepidina, Nephrolepidina, Nummulites assemblage zone تحت نامهاي (Wynd, 1965) و چهار زون زيستي بر اساس تقسيم بندي وايند : 56) Lepidocyclina, Operculina, Ditrupa zone 57) Nummulites intermedius vascus zone 58) Archaias operculiniformis zone 59) Austrotrillina howchini, Peneroplis evolutus zone مي باشد. 4 - در تاقديس شرقي به سمت جنوب غرب (مقطع تحت الارضي چاه شماره 11) و همچنين در تاقديس غربي به سمت شمال شرقي ( مقطع تحت الارضي چاه شماره 45) به علت كم شدن عمق حوضه رسوبي ميكروفسيلهاي مربوط به اليگوسن مشاهده نشده است . ولي در بقيه مقاطع ( چاههاي شماره 8, 19, 20, 43, 65, 85) آسماري پائيني وجود دارد .آسماري مياني (اكي تانين ) در منطقه مورد مطالعه داراي حوضه عميق تري بوده و حاوي ميكروفسيل هاي فراوان ومتنوعي است آسماري بالايي ( بورد يگا لين ) داراي محيط رسوبي كم عمق ولاگوني بوده و ميكروفسيل ها و زون زيستي اين بخش در مقاطع تحت الارضي (به استثناي مقطع تحت الارضي چاه شماره 65 كه بخش بالائي آن نمونه گيري نشده است ) شناسائي شده است. 5- با توجه به خصوصيات پالئواكولوژيك ميكروفسيلهاي موجود در سازند آسماري ميتوان نتيجه گرفت كه محيط رسوبي دريايي با شوري معمولي تا هيپرسالين, با عمق 40 تا 50 متر ( در منطقه نفوذ نور)، با حرارت 18 تا 26 درجه سانتيگراد بوده است. 85% ميكروفسيل هاي فرامينيفرا شناسايي شده در سازند ، از فرامينيفراي بزرگ وهمزيست با جلبك هاي قرمز بوده اند. اين جلبكها مواد غذائي مورد نياز فرامينيفراها را فراهم مي كردند. همچنين باكتريهاي كوچك, آغازيان, بي مهرگان و ذرات بدن موجودات مرده نيز از ديگر منابع غذائي فرامينيفرا ها بوده اند. انرژي آب و ميزان اكسيژن در محيط زياد بوده و رسوبات گلي و ماسه اي و پوشش گياهي بستر دريا را مي پوشانده است .   |
با سلام. از اینکه از این وبلاگ بازدید میفرمایید بسیار خوشحالیم. در این وبلاگ مطالبی درباره علم زمین شناسی به خصوص سنگ شناسی رسوبی و زمین شناسی نفت به حضور شما تقدیم خواهد شد. در این راستا نیازمند همکاری تمامی شما دوستداران علم زمین شناسی هستیم. باعث افتخار ماست که پذیرای نظرات ارزشمند شما باشیم تا با عمل به آنها بتوانیم بر غنای مطالب وبلاگ بیفزاییم.